New York-u është afër 7,400 km larg Pejës. Më 11 shtator 2001, ai u ndje shumë më afër. Dy dekada më vonë, Rotary Club Peja vendosi të ndërtojë në qytet një vend të përhershëm kujtimi dhe të shënojë miqësinë ndërmjet Kosovës dhe Shteteve të Bashkuara.
Në zemër të memorialit është një tra autentik çeliku nga World Trade Center, i dhuruar nga Departamenti i Zjarrfikësve të New York-ut. “Kujtim dhe Miqësi” është memoriali i parë i këtij lloji në Evropën Juglindore, duke iu bashkuar memorialeve të 11 Shtatorit në kryeqendrat më të mëdha evropiane dhe në SHBA.
Inaugurimi
Memoriali u inaugurua më 11 shtator 2022, gjatë mandatit të kryetarit Arbër N. Albani, me ceremoninë e flamujve dhe intonimin e himneve të SHBA-së dhe të Kosovës. Të pranishëm ishin ministri i Mbrojtjes i Kosovës, atasheu i Mbrojtjes i Ambasadës së SHBA-së në Prishtinë, kryetari i Pejës, ambasadori i Rumanisë dhe kryetari themelues i klubit, Dr. Neshad R. Albani.
“Nga kjo tragjedi mësuam se jeta është e shkurtër dhe nuk ka kohë për urrejtje.”
Klubi falënderon Carl Scheetz dhe Departamentin e Zjarrfikësve të New York-ut, Komunën e Pejës, z. Isa Selimaj dhe ELSA Group që e ndërtuan memorialin, z. Arion Kabashi nga Immigrand Studio që e dizajnoi, dhe të gjithë ata që kontribuan.
Përkujtim çdo vit
Memoriali tani është vendi i një përkujtimi vjetor, në orën 14:46, kur aeroplani i parë goditi në New York. Në 25-vjetorin, më 11 shtator 2026, Rotary Club Peja iu bashkua Forumit të Paqes në Pejë, Komunës së Pejës dhe Universitetit “Haxhi Zeka” nën moton “Të Kujtojmë – Kurrë Mos të Harrojmë”. Kryetari i klubit Ilir N. Albani ra këmbanën Rotary për një minutë heshtje. U vendosën kurora me lule, dhe studentët e Universitetit “Haxhi Zeka” interpretuan himnin e SHBA-së dhe “Amazing Grace”. Ambasada e SHBA-së në Kosovë u përfaqësua nga znj. Brooke Young.
